Trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nước, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhất quán quan điểm: “Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng”[1]. Mọi chủ trương, chính sách chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi vào đời sống, trở thành những giá trị cụ thể mà người dân có thể cảm nhận được trong từng dịch vụ công, từng điều kiện sống, từng cơ hội phát triển và mức độ hài lòng đối với chính quyền.
Xuất phát từ yêu cầu đó, việc nghiên cứu, đề xuất thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là bước đi mang tính đổi mới trong tư duy quản trị ở cấp cơ sở. Đây không phải khẩu hiệu mang tính hình thức, càng không phải sự “thử nghiệm chính trị” như các thế lực thù địch cố tình xuyên tạc, mà là nỗ lực cụ thể hóa những giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội vào đời sống thực tiễn: xây dựng chính quyền gần dân, quản trị hiệu quả, dịch vụ công minh bạch và người dân được phục vụ tốt hơn.
Tuy nhiên, lợi dụng chủ trương này, các thế lực thù địch đã tung ra nhiều luận điệu xuyên tạc, sai trái như: Việc thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” chỉ “là tư duy giáo điều”, “quay lại thời bao cấp”, “mô hình phi thực tế”, “áp đặt ý thức hệ”, là “chiêu trò tuyên truyền”…. Những luận điệu ấy không đơn thuần là sự khác biệt trong nhận thức, mà thực chất là âm mưu phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, gây hoài nghi xã hội, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
 

 

Ảnh: Luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch về mô hinh “xã, phường xã hội chủ nghĩa” (Nguồn: Internet).
 

“Xã, phường xã hội chủ nghĩa” – sự cụ thể hóa sinh động tư duy lấy Nhân dân làm trung tâm.
Trước hết, cần khẳng định rằng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” không phải sự thay đổi bản chất chế độ, cũng không phải “một nhà nước thu nhỏ” như các luận điệu xuyên tạc mà các đối tượng xấu vẫn rêu rao. Đây thực chất là mô hình quản trị cơ sở hướng tới hiện thực hóa các giá trị xã hội chủ nghĩa bằng những tiêu chí cụ thể, đo đếm được trong đời sống hằng ngày của người dân.
Trong lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, chủ nghĩa xã hội không phải mô hình bất biến, cứng nhắc, mà là quá trình vận động và phát triển không ngừng trên cơ sở thực tiễn. V.I. Lênin từng nhấn mạnh nhiệm vụ đưa chủ nghĩa xã hội vào đời sống hằng ngày. Điều đó có nghĩa, xây dựng chủ nghĩa xã hội không chỉ dừng lại ở mục tiêu chính trị vĩ mô, mà phải được thể hiện bằng chất lượng quản trị, bằng hiệu quả phục vụ nhân dân và bằng những chuyển biến thực chất trong đời sống xã hội.
Kế thừa và vận dụng sáng tạo quan điểm đó, trong bài nói chuyện với đồng bào và cán bộ tỉnh Thái Nguyên vào ngày 13/3/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ: “Chủ nghĩa xã hội trước hết là làm cho dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc”. Người khẳng định: “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”[2]. Vì vậy, việc xây dựng mô hình chính quyền cơ sở lấy hạnh phúc và sự hài lòng của người dân làm thước đo chính là sự kế thừa và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện mới.
Thực tiễn đổi mới của Việt Nam hơn 40 năm qua cho thấy, nhiều chủ trương lớn thành công đều bắt đầu từ mô hình thí điểm ở cơ sở. Khoán 10 trong nông nghiệp từng bị nghi ngại nhưng đã giải phóng sức sản xuất, đưa Việt Nam từ một nước thiếu lương thực trở thành quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Chương trình xây dựng nông thôn mới cũng khởi đầu từ những mô hình điểm, nhưng đến nay đã tạo diện mạo hoàn toàn mới cho nông thôn Việt Nam: Tính đến tháng 6 năm 2025, cả nước có 79,3% xã đạt chuẩn nông thôn mới, 42,2% xã đạt chuẩn nâng cao, 2,2% xã đạt chuẩn kiểu mẫu, 24 tỉnh, thành phố có 100% xã đạt chuẩn; thu nhập bình quân khu vực nông thôn đạt 54 triệu đồng/người/năm (2024) – tăng gần gấp đôi so với năm 2016, trong khi tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn 1,93%; cơ sở hạ tầng nông thôn được nâng cấp toàn diện[3]…
Tại nhiều địa phương, những mô hình quản trị hiện đại gần với tinh thần “xã, phường xã hội chủ nghĩa” đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Ở nhiều nơi, trung tâm hành chính công cấp xã được vận hành theo hướng số hóa, công khai thủ tục, giảm mạnh thời gian giải quyết hồ sơ. Người dân có thể thực hiện nhiều dịch vụ công trực tuyến ngay trên điện thoại, hệ thống camera an ninh, chính quyền số, tổ công nghệ cộng đồng… đã góp phần nâng cao chất lượng quản trị và phục vụ Nhân dân.
Một số địa phương đã xây dựng mô hình “chính quyền thân thiện”, “chính quyền phục vụ”, lấy mức độ hài lòng của người dân làm tiêu chí đánh giá cán bộ. Nhiều nơi tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đúng hạn đạt trên 98%; tình trạng gây phiền hà, nhũng nhiễu giảm rõ rệt; người dân được tiếp cận dịch vụ công nhanh hơn, minh bạch hơn. Đó chính là những biểu hiện cụ thể của việc đưa các giá trị xã hội chủ nghĩa vào đời sống, chứ không phải những khái niệm trừu tượng như các thế lực thù tịch cố tình bóp méo và đánh tráo khái niệm.
Bản chất của những luận điệu xuyên tạc là phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Một số quan điểm sai trái hiện nay là cho rằng: “Đã là Nhà nước xã hội chủ nghĩa thì không cần xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Thực chất đây là lập luận phiến diện, ngụy biện nhằm cố tình đánh tráo giữa bản chất chế độ và mô hình quản trị cụ thể.
Quốc hiệu “Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” khẳng định bản chất của Nhà nước ta. Tuy nhiên, để những giá trị, nguyên tắc và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội thực sự đi vào đời sống thì cần được thể chế hóa và hiện thực hóa bằng các mô hình tổ chức, phương thức quản trị phù hợp ở từng cấp, từng địa phương. Việc xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” chính là quá trình cụ thể hóa chủ trương đó ở cấp cơ sở, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Đồng thời, bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu luôn phải đẩy mạnh cải cách hành chính, cải cách tư pháp, đổi mới phương thức quản trị để phục vụ Nhân dân tốt hơn. Vì vậy, việc tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền cơ sở theo định hướng xã hội chủ nghĩa không phải là “thừa”, càng không phải là hình thức, mà là yêu cầu khách quan của quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Tuy nhiên, các đối tượng thù địch còn cố tình quy chụp mô hình này là sự “quay lại thời bao cấp”. Đây là sự quy chụp thiếu cơ sở, cố tình bóp méo bản chất vấn đề. Bởi cơ chế bao cấp trước đây mang đặc trưng của phương thức quản lý tập trung quan liêu, bình quân, hạn chế động lực phát triển. Trong khi đó, mục tiêu của mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” lại hướng tới quản trị hiện đại, công khai, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm phục vụ và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số. Đây không phải là sự quay lại mô hình cũ, mà là bước phát triển mới trong quá trình hoàn thiện nền hành chính phục vụ, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.
Thực tế cho thấy, những địa phương đi đầu trong cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng chính quyền phục vụ đều đạt kết quả phát triển kinh tế - xã hội tích cực hơn. Khi thủ tục hành chính được rút gọn, môi trường đầu tư minh bạch hơn, niềm tin xã hội được củng cố thì sức cạnh tranh của địa phương cũng được nâng lên. Đó hoàn toàn không phải “bao cấp”, mà là quản trị hiện đại theo hướng phát triển bền vững.
Đáng chú ý, các thế lực thù địch còn cố tình gắn mô hình này với luận điệu “áp đặt ý thức hệ”. Thực chất, mọi quốc gia đều lựa chọn mô hình phát triển phù hợp với lịch sử, văn hóa và điều kiện chính trị của mình. Việt Nam lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của lịch sử đấu tranh cách mạng, của khát vọng độc lập dân tộc gắn liền với công bằng xã hội và hạnh phúc của Nhân dân. Điều cần thấy rõ là mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” không hướng tới đặc quyền cho bất kỳ nhóm lợi ích nào, mà lấy con người làm trung tâm phát triển; chú trọng công bằng xã hội, nâng cao chất lượng sống, bảo đảm an sinh và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Đó là những giá trị tiến bộ, nhân văn và phù hợp với xu thế phát triển hiện đại.
Thực tiễn là câu trả lời thuyết phục nhất đối với mọi sự xuyên tạc!
Thực tiễn hơn 40 năm đổi mới đã chứng minh: Dưới sự lãnh đạo của Đảng ta, Việt Nam từ một quốc gia nghèo nàn, lạc hậu đã vươn lên trở thành nước có thu nhập trung bình cao (tính đến năm 2025, GDP bình quân đầu người là 125,5 triệu đồng/người (gấp 1,4 lần so với năm 2020); tỷ lệ hộ nghèo đa chiều còn khoảng 1%[4]; hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục phát triển mạnh; chuyển đổi số được thúc đẩy sâu rộng; chất lượng quản trị quốc gia từng bước được nâng lên.
Ở cơ sở, nhiều mô hình gần dân, sát dân đã tạo chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội. Những xã nông thôn mới kiểu mẫu, những phường thông minh, những mô hình “dân vận khéo”, “chính quyền thân thiện”, “một cửa điện tử”, “tổ công nghệ số cộng đồng”… đều cho thấy khi chính quyền thực sự phục vụ Nhân dân thì niềm tin xã hội sẽ được củng cố và sức mạnh phát triển sẽ được khơi dậy.
Từ thực tiễn cơ sở chính là minh chứng rõ nét nhất, bác bỏ mọi luận điệu cho rằng việc xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” chỉ là “khẩu hiệu” hay “hình thức”. Tất nhiên, bất kỳ mô hình mới nào cũng cần thời gian hoàn thiện, cần được đánh giá khách quan qua thực tiễn triển khai. Nhưng điều đó không có nghĩa phủ nhận mọi nỗ lực đổi mới. Ngược lại, càng trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu quản trị hiện đại và chuyển đổi số sâu rộng, càng cần những mô hình quản trị gần dân hơn, hiệu quả hơn và nhân văn hơn.
Bởi vậy, đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc về mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” không đơn thuần là bảo vệ một chủ trương mang tính tổ chức – hành chính, mà sâu xa hơn là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ tính đúng đắn của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Nhân dân ta đã lựa chọn. Thực chất, những quan điểm phủ nhận, bóp méo chủ trương này đều nhằm gây hoài nghi trong xã hội, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và hiệu lực quản lý của Nhà nước.
Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự chống phá ngày càng tinh vi trên không gian mạng, mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nâng cao bản lĩnh chính trị, khả năng “đề kháng” trước các thông tin sai trái, thù địch; tỉnh táo nhận diện đúng bản chất vấn đề, không chia sẻ, tiếp tay cho các luận điệu xuyên tạc dưới bất kỳ hình thức nào. Đồng thời, cần chủ động lan tỏa những kết quả tích cực từ thực tiễn đổi mới của đất nước, từ hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở đến những chuyển biến rõ nét trong đời sống Nhân dân, qua đó khẳng định tính ưu việt của mô hình quản trị xã hội vì Nhân dân phục vụ.
Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, tiếp tục đổi mới sáng tạo và lấy hạnh phúc của Nhân dân làm trung tâm phát triển – đó không chỉ là lựa chọn chiến lược của Đảng, mà còn là con đường đã và đang được thực tiễn Việt Nam chứng minh bằng những thành tựu cụ thể, sinh động và thuyết phục.

Ths.GV Nguyễn Thị Huyền Quyên
Khoa Nhà nước và pháp luật

---