Công tác dân vận là một bộ phận đặc biệt quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, có ý nghĩa quyết định đối với việc củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân. Nhất quán quan điểm “Dân là gốc”, Đảng ta xác định Nhân dân là chủ thể, là trung tâm, là nguồn sức mạnh to lớn của sự nghiệp cách mạng. Công tác dân vận vì thế không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn mang ý nghĩa chiến lược, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng được thực hiện bằng sự đồng thuận, ủng hộ và tham gia tích cực của Nhân dân.
           Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh: “Phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của Nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Quán triệt sâu sắc quan điểm "Dân là gốc", Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải thực sự xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; lấy việc tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, hạnh phúc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo và mục tiêu phấn đấu”.[1]
          Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, phương thức tiếp cận thông tin, giao tiếp và tham gia đời sống xã hội của Nhân dân có nhiều thay đổi. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới nội dung, phương thức công tác dân vận theo hướng phù hợp với điều kiện mới, trong đó ứng dụng công nghệ thông tin là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả công tác dân vận và củng cố mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với Nhân dân trong thời đại số.
          Cơ hội từ ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dân vận
          Thứ nhất, ứng dụng công nghệ thông tin tạo điều kiện đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân
Ứng dụng công nghệ thông tin trước hết mở ra cơ hội đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong bối cảnh xã hội số. Nếu như trước đây, công tác tuyên truyền chủ yếu dựa vào các kênh truyền thống, thì hiện nay, không gian mạng đã trở thành môi trường lan tỏa thông tin nhanh chóng, rộng khắp và có sức ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống chính trị - xã hội. Điều đó đòi hỏi phương thức vận động quần chúng phải được điều chỉnh tương thích với sự  thay đổi của môi trường truyền thông.
          Thông qua các nền tảng số, tổ chức đảng và hệ thống chính trị có điều kiện truyền tải chủ trương, đường lối của Đảng một cách kịp thời, trực tiếp và đa dạng hóa hình thức thể hiện. Quan trọng hơn, việc ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ làm cho thông tin đến nhanh hơn, mà còn tạo điều kiện để nội dung tuyên truyền được trình bày phù hợp với từng nhóm đối tượng, qua đó nâng cao khả năng thuyết phục và đồng thuận xã hội.
          Trong điều kiện chuyển đổi số quốc gia, đổi mới phương thức tuyên truyền trên môi trường số thực chất là quá trình thích ứng và hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng đối với xã hội. Do đó, ứng dụng công nghệ thông tin không đơn thuần là giải pháp kỹ thuật, mà là cơ hội để Đảng nâng cao hiệu quả lãnh đạo, bảo đảm chủ trương của Đảng thực sự đi vào cuộc sống bằng sự hiểu biết và đồng thuận của Nhân dân.
          Thứ hai, ứng dụng công nghệ thông tin mở rộng không gian dân chủ, tăng cường mối liên hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân
          Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dân vận là tạo điều kiện mở rộng không gian thực hành dân chủ và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Môi trường số cho phép người dân phản ánh, kiến nghị, góp ý một cách thuận tiện, nhanh chóng; đồng thời tạo điều kiện để các cấp ủy, chính quyền kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, dư luận xã hội.
          Sự tương tác hai chiều trên môi trường số giúp rút ngắn khoảng cách giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân, qua đó củng cố mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa Đảng với Nhân dân. Khi thông tin được công khai, minh bạch và được trao đổi kịp thời, người dân không chỉ tiếp nhận chủ trương mà còn có điều kiện tham gia giám sát, phản biện xã hội. Đây là biểu hiện cụ thể của việc thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa trong điều kiện mới.
          Như vậy, ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành, mà còn tạo cơ sở để tăng cường tính chính danh và sự đồng thuận xã hội đối với sự lãnh đạo của Đảng, góp phần củng cố nền tảng chính trị - xã hội vững chắc từ cơ sở.
          Thứ ba, ứng dụng công nghệ thông tin tạo điều kiện nâng cao năng lực cầm quyền và giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng trên không gian mạng
          Trong bối cảnh hiện nay, không gian mạng đã trở thành môi trường tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng và hành vi chính trị của các tầng lớp Nhân dân. Nhiều vấn đề quan trọng của đời sống xã hội được hình thành, thảo luận và lan truyền trên môi trường này. Do đó, việc chủ động tham gia, định hướng và dẫn dắt dư luận trên không gian mạng là yêu cầu tất yếu đối với Đảng và hệ thống chính trị.
          Ứng dụng công nghệ thông tin cho phép các cấp ủy cung cấp thông tin chính thống một cách nhanh chóng, minh bạch; kịp thời giải thích, làm rõ những vấn đề dư luận quan tâm; đồng thời chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Khi thông tin chính thống được truyền tải kịp thời và đầy đủ, niềm tin của Nhân dân đối với Đảng được củng cố; ngược lại, nếu thiếu sự chủ động, khoảng trống thông tin dễ bị lợi dụng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức xã hội.
          Vì vậy, trong điều kiện xã hội số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dân vận chính là cơ hội để nâng cao năng lực cầm quyền, sức chiến đấu của tổ chức đảng; khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng không chỉ trong đời sống thực tiễn mà cả trên không gian mạng.
          Những thách thức đặt ra đối với việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dân vận
          Thứ nhất, thách thức trong việc giữ vững mặt trận tư tưởng và định hướng dư luận xã hội trên không gian mạng
          Bên cạnh những cơ hội mở ra, không gian mạng cũng đặt ra thách thức lớn đối với công tác dân vận trong việc giữ vững mặt trận tư tưởng của Đảng trong điều kiện thông tin mở và lan truyền với tốc độ cao. Đặc trưng của môi trường số là tính đa chiều, khả năng lan tỏa nhanh chóng và khó kiểm soát tuyệt đối. Các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin chưa được kiểm chứng có thể phát tán rộng rãi, tác động trực tiếp đến nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên và Nhân dân.
          Trong bối cảnh đó, nếu việc cung cấp thông tin chính thống chưa kịp thời, thiếu tính thuyết phục, rất dễ hình thành khoảng trống thông tin, làm nảy sinh tâm lý hoài nghi, dao động trong dư luận xã hội. Công tác dân vận trên môi trường số vì vậy không chỉ dừng ở việc truyền tải thông tin tích cực, mà còn phải chủ động tham gia định hướng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái trên cơ sở lập luận khoa học, chặt chẽ và thuyết phục.
          Thực tiễn cho thấy, những vấn đề liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, chính sách an sinh xã hội… nếu không được giải thích rõ ràng, kịp thời trên môi trường số rất dễ bị xuyên tạc, thổi phồng, gây tác động tiêu cực đến tâm lý xã hội. Điều đó đòi hỏi các tổ chức đảng phải nâng cao năng lực nhận diện, xử lý và định hướng thông tin, qua đó giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng trên mặt trận tư tưởng trong thời đại số.
          Như vậy, thách thức đặt ra không chỉ là quản lý thông tin, mà sâu xa hơn là bảo đảm sự vững vàng về tư tưởng và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng trong môi trường truyền thông mới.
          Thứ hai, thách thức về năng lực số và bản lĩnh chính trị của đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận
          Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dân vận sẽ khó đạt hiệu quả nếu đội ngũ cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu về kỹ năng số và bản lĩnh chính trị trong môi trường thông tin phức tạp. Trên thực tế, ở một số nơi, việc sử dụng công nghệ mới dừng lại ở mức hình thức, chưa khai thác đầy đủ tiềm năng tương tác, định hướng và lan tỏa thông tin tích cực của các nền tảng số.
          Môi trường mạng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với cán bộ làm công tác dân vận không chỉ thành thạo kỹ thuật sử dụng công cụ, mà còn phải có khả năng phân tích thông tin, xử lý tình huống truyền thông, giữ vững quan điểm, lập trường trước các luồng ý kiến đa chiều. Nếu thiếu bản lĩnh và kỹ năng, cán bộ, đảng viên dễ rơi vào thế bị động, lúng túng trong xử lý thông tin nhạy cảm, thậm chí có thể làm gia tăng tác động tiêu cực của dư luận.
           Vì vậy, thách thức cốt lõi không chỉ nằm ở công nghệ, mà nằm ở con người và chất lượng đội ngũ cán bộ dân vận. Nâng cao năng lực số gắn với rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ và tinh thần trách nhiệm là điều kiện cần thiết để bảo đảm việc ứng dụng công nghệ thông tin thực sự phục vụ hiệu quả công tác xây dựng Đảng trong tình hình mới.
          Thứ ba, thách thức trong bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa dân vận truyền thống và dân vận trên môi trường số
          Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin nếu không được định hướng đúng có thể dẫn đến xu hướng coi trọng truyền thông số mà xem nhẹ công tác dân vận trực tiếp ở cơ sở. Trong khi đó, bản chất của công tác dân vận vẫn là sự thuyết phục, vận động bằng uy tín, trách nhiệm và sự gắn bó thực tiễn với Nhân dân.
            Nếu quá phụ thuộc vào môi trường số mà thiếu sự gắn kết với hoạt động thực tiễn, công tác dân vận có nguy cơ trở nên hình thức, xa rời cơ sở, giảm chiều sâu tác động. Ngược lại, nếu chỉ duy trì phương thức truyền thống mà không tận dụng lợi thế của công nghệ thông tin, công tác dân vận sẽ chậm thích ứng với sự vận động của xã hội số.
           Do đó, thách thức đặt ra là phải bảo đảm sự kết hợp hài hòa giữa dân vận trực tiếp và dân vận trên môi trường số, giữa truyền thống và hiện đại, giữa tương tác trực diện và tương tác trực tuyến. Sự đồng bộ này không chỉ phản ánh năng lực tổ chức thực hiện của các cấp ủy, mà còn là thước đo năng lực lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện.
           Một số giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dân vận
           Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về công tác dân vận, gắn ứng dụng công nghệ thông tin với đổi mới phương thức lãnh đạo
          Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dân vận phải được đặt trong tổng thể yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số quốc gia. Các cấp ủy cần quán triệt sâu sắc quan điểm “Dân là gốc”, xác định rõ công tác dân vận trên môi trường số là một bộ phận hữu cơ của công tác xây dựng Đảng, không phải nhiệm vụ mang tính bổ trợ hay kỹ thuật thuần túy.
           Việc triển khai các nền tảng số, các kênh thông tin điện tử phải gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng tuyên truyền, củng cố niềm tin của Nhân dân, phát huy quyền làm chủ và tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân. Chỉ khi ứng dụng công nghệ thông tin được định hướng đúng về chính trị và tư tưởng, công tác dân vận mới phát huy được hiệu quả bền vững trong thời đại số.
           Hai là, nâng cao năng lực số và bản lĩnh chính trị của đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận
           Con người là yếu tố quyết định thành công của quá trình ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dân vận. Do đó, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ trực tiếp làm công tác dân vận ở cơ sở; đồng thời tăng cường rèn luyện bản lĩnh chính trị, khả năng phân tích, xử lý thông tin và kỹ năng định hướng dư luận trên môi trường mạng.
            Việc đào tạo, bồi dưỡng cần được thực hiện thường xuyên, gắn với thực tiễn địa phương, bảo đảm cán bộ không chỉ biết sử dụng công cụ mà còn biết làm chủ không gian mạng trong phạm vi nhiệm vụ được giao. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực cầm quyền, sức chiến đấu của tổ chức đảng trong điều kiện xã hội số.
             Ba là, xây dựng cơ chế cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch và tăng cường tương tác với Nhân dân trên môi trường số
             Để hạn chế khoảng trống thông tin và ngăn ngừa tác động tiêu cực từ các luồng thông tin sai lệch, các cấp ủy, chính quyền cần chủ động cung cấp thông tin chính thống một cách kịp thời, đầy đủ và dễ tiếp cận. Việc công khai thông tin phải đi đôi với tăng cường tương tác, lắng nghe và tiếp thu ý kiến phản ánh, kiến nghị của Nhân dân.
             Trong quá trình đó, cần phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc tham gia giám sát, phản biện xã hội trên môi trường số. Đây không chỉ là yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn là giải pháp quan trọng để củng cố sự đồng thuận xã hội và tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng.
              Bốn là, phát huy hiệu quả các nền tảng số, đẩy mạnh số hóa nội dung công tác tuyên giáo, dân vận
              Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia được triển khai đồng bộ, công tác dân vận cần phát huy hiệu quả các nền tảng số đang được vận hành trong hệ thống chính trị như: cổng thông tin điện tử của cấp ủy, chính quyền; hệ thống quản lý văn bản và điều hành; các trang thông tin, fanpage chính thống; ứng dụng phản ánh, kiến nghị của người dân; các nhóm trao đổi công việc trên nền tảng số được quản lý chặt chẽ. Việc khai thác đồng bộ các nền tảng này sẽ giúp thông tin được truyền tải kịp thời, chính xác, tạo kênh tương tác hai chiều giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân.
                Cùng với đó, cần đẩy mạnh số hóa tài liệu tuyên truyền, cơ sở dữ liệu về mô hình “Dân vận khéo”, kết quả tổng kết thực tiễn, điển hình tiên tiến… để hình thành nguồn dữ liệu dùng chung phục vụ công tác nghiên cứu, bồi dưỡng và tuyên truyền. Nội dung truyền thông trên môi trường số phải được thiết kế phù hợp đặc thù xã hội số, bảo đảm tính chính thống, định hướng tư tưởng rõ ràng, đồng thời tăng tính trực quan, dễ tiếp cận.
               Phát huy hiệu quả các nền tảng số và số hóa nội dung công tác dân vận không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là yêu cầu nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng trong điều kiện mới, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân và xây dựng mối quan hệ gắn bó bền chặt giữa Đảng với Nhân dân trên cả không gian thực và không gian số.
 
           TÀI LIỆU THAM KHẢO
          1. Bộ Chính trị (2013), Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 03/6/2013 về tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới.
           2. Ban Bí thư (2021), Quyết định số 23-QĐ/TW ngày 30/7/2021 ban hành Quy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị.
          3. Thủ tướng Chính phủ (2020), Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”.
 

 Ths Trịnh Thị Thứ
 Khoa Xây dựng Đảng

---