Cách đây 80 năm, ngày 06/01/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử nước ta đã diễn ra trong bối cảnh đất nước vừa giành được độc lập, muôn vàn khó khăn thử thách. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân cả nước đã nô nức tham gia đi bỏ phiếu để bầu ra Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên, thể hiện rõ ràng quyền làm chủ của nhân dân đối với vận mệnh quốc gia. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức để gánh vác công việc nước nhà. Trong cuộc tổng tuyển cử, hễ là những người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử, hễ là công dân thì đều có quyền đi bầu cử. Không chia trai gái, giàu nghèo, tôn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng phái, hễ là công dân Việt Nam thì đều có hai quyền đó. Vì lẽ đó, cho nên tổng tuyển cử tức là tự do, bình đẳng; tức là dân chủ đoàn kết”[1]
          Trải qua 80 năm sự kiện này đã trở thành ngày hội lớn của toàn dân tộc, thể hiện sinh động quyền lực thuộc về nhân dân và khẳng định bản chất dân chủ của Nhà nước ta. Năm 2026 đánh dấu mốc kỷ niệm 80 năm cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên và là năm diễn ra cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, đây không chỉ là dịp để nhìn lại chặng đường lịch sử đầy tự hào mà còn nhắc nhở mỗi công dân Việt Nam về trách nhiệm của mình trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
           * Dấu mốc lịch sử mở ra nền dân chủ của Nhà nước Việt Nam
          Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời trong bối cảnh đất nước phải đối mặt với muôn vàn khó khăn: nền kinh tế kiệt quệ, nạn đói hoành hành, thù trong giặc ngoài đe dọa nền độc lập non trẻ. Trước tình hình đó, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là xây dựng một chính quyền hợp pháp, hợp hiến do Nhân dân lựa chọn. Ngày 06/01/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử Việt Nam đã được tổ chức trên phạm vi cả nước. Dù phải diễn ra trong điều kiện vô cùng khó khăn, song cuộc bầu cử vẫn thu hút đông đảo Nhân dân tham gia. Hơn 90% cử tri cả nước đã đi bỏ phiếu, thể hiện niềm tin mạnh mẽ của Nhân dân đối với chính quyền cách mạng.
           Cuộc Tổng tuyển cử đã bầu ra Quốc hội khóa I - cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới của nền dân chủ Việt Nam, khẳng định quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Từ dấu mốc lịch sử ấy, mỗi kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp đều trở thành Ngày hội Non sông, nơi nhân dân thực hiện quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mình đối với đất nước.
           * Ngày hội của quyền làm chủ và khối đại đoàn kết toàn dân tộc
            Ngày hội Non sông không chỉ là sự kiện chính trị - pháp lý mà còn là biểu tượng của tinh thần dân chủ và đoàn kết dân tộc. Trong ngày hội ấy, mọi công dân Việt Nam đủ điều kiện đều có quyền tham gia bầu cử, trực tiếp lựa chọn những người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình. Trong nhiều kỳ bầu cử, dù điều kiện địa lý, thời tiết hay hoàn cảnh còn khó khăn, hình ảnh người dân từ miền núi đến đồng bằng, từ thành thị đến nông thôn, từ đất liền đến hải đảo vẫn tích cực tham gia đi bầu cử với tỷ lệ rất cao đã trở thành nét đẹp trong đời sống chính trị của đất nước. Những lá phiếu được cử tri trân trọng bỏ vào thùng phiếu không chỉ là sự lựa chọn đại biểu mà còn là biểu hiện của niềm tin, trách nhiệm và tình yêu đối với Tổ quốc. Điều đó cho thấy ý thức chính trị và tinh thần trách nhiệm của người dân ngày càng được nâng cao.
           Ngày hội Non sông cũng là dịp để củng cố và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tại đây, mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt dân tộc, tôn giáo, nghề nghiệp hay địa vị xã hội. Tất cả đều cùng chung một mục tiêu là lựa chọn những người xứng đáng đại diện cho nhân dân, góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển.
            * Phát huy tinh thần Ngày hội Non sông trong thời kỳ mới
            Bước vào giai đoạn phát triển mới, Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức trong tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng. Để thực hiện mục tiêu xây dựng đất nước “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, cần tiếp tục phát huy tinh thần dân chủ và trách nhiệm công dân - những giá trị cốt lõi được thể hiện trong Ngày hội Non sông.
           Các cơ quan dân cử cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cần gần gũi với cử tri, lắng nghe ý kiến của nhân dân, phản ánh trung thực nguyện vọng của nhân dân trong quá trình xây dựng chính sách và pháp luật.
             Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, về ý nghĩa của Ngày hội Non sông và trách nhiệm công dân. Khi mỗi người dân hiểu rõ vai trò của mình trong đời sống chính trị, nền dân chủ của đất nước sẽ ngày càng được củng cố và phát triển.
            * Trách nhiệm của mỗi công dân
           Kỷ niệm 80 năm Ngày hội Non sông không chỉ là dịp để ôn lại truyền thống vẻ vang mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi công dân đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Trước hết, mỗi công dân cần nhận thức đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình trong việc tham gia bầu cử và xây dựng bộ máy nhà nước. Việc đi bầu cử không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm chính trị quan trọng, thể hiện ý thức làm chủ của người dân đối với vận mệnh quốc gia. Bên cạnh đó, công dân cần tích cực theo dõi, giám sát hoạt động của các cơ quan dân cử và đại biểu do mình bầu ra. Thông qua các kênh tiếp xúc cử tri, phản ánh ý kiến, kiến nghị và đóng góp xây dựng chính sách, người dân có thể tham gia trực tiếp vào quá trình quản lý nhà nước và xã hội.
            Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công cuộc chuyển đổi số, cải cách hành chính và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân thì vai trò của người dân càng trở nên quan trọng. Mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tích cực tham gia các hoạt động chính trị - xã hội, góp phần xây dựng xã hội dân chủ, kỷ cương và văn minh.
            Ngày 15/3/2026 đánh dấu mốc đặc biệt trong đời sống chính trị của đất nước - Ngày hội Non sông - ngày toàn dân thực hiện quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mình thông qua việc tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Với sự chuẩn bị chu đáo, tinh thần trách nhiệm cao và quyết tâm của cả hệ thống chính trị cùng toàn thể nhân dân, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng cuộc bầu cử sẽ thành công tốt đẹp./.

Thạc sĩ  Nguyễn Thị Lan
 Khoa Nhà nước và pháp luật

---