Nghiên cứu - Trao đổi
Từ lá phiếu cử tri đến chất lượng quyết sách: Mối quan hệ giữa bầu cử và hiệu lực quản trị quốc gia
Ngày Đăng: 15/3/2026 22:0 Lượt xem: 83
Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp không chỉ là một sự kiện chính trị, mà còn là điểm khởi đầu của toàn bộ quá trình vận hành quyền lực nhà nước. Từ mỗi lá phiếu của cử tri, bộ máy quyền lực được hình thành; từ chất lượng của đội ngũ đại biểu dân cử, những quyết sách lớn của quốc gia và địa phương được ban hành; và từ đó, hiệu lực quản trị quốc gia được xác lập, củng cố và nâng cao. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã quy định rõ: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân… tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân”. Bầu cử chính là cơ chế trực tiếp để Nhân dân trao quyền lực đó cho những người đại diện xứng đáng tham gia vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất là Quốc hội Việt Nam và cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương là Hội đồng nhân dân các cấp.
1. Lá phiếu – điểm xuất phát của quyền lực và trách nhiệm
Trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, quyền lực không tự thân hình thành, mà được trao gửi thông qua sự ủy quyền chính trị của Nhân dân. Mỗi lá phiếu là sự kết tinh của niềm tin, kỳ vọng và trách nhiệm công dân. Lá phiếu đúng đắn sẽ lựa chọn được đại biểu có bản lĩnh chính trị vững vàng, có trí tuệ, có đạo đức, có khả năng đại diện cho ý chí, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân. Ngược lại, nếu việc lựa chọn thiếu cân nhắc, thiếu thông tin hoặc bị chi phối bởi cảm tính, chất lượng đại diện có thể không đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Chính vì vậy, mối quan hệ giữa bầu cử và chất lượng quyết sách không phải là mối quan hệ gián tiếp, mà là mối quan hệ mang tính nền tảng. Đại biểu dân cử là chủ thể tham gia xây dựng pháp luật, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, giám sát hoạt động của bộ máy hành pháp, tư pháp. Năng lực, tầm nhìn và bản lĩnh của họ quyết định chất lượng chính sách công, quyết định tính khả thi và hiệu quả của các chủ trương phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng – an ninh, nâng cao đời sống Nhân dân.
2. Chất lượng đại biểu – yếu tố quyết định chất lượng quyết sách
Thực tiễn hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp những năm qua cho thấy, ở đâu đại biểu thực sự tâm huyết, sâu sát thực tiễn, gắn bó với cử tri, ở đó các quyết sách mang tính thực tiễn cao, phản ánh đúng hơi thở cuộc sống và có sức lan tỏa tích cực.
Một quyết sách đúng không chỉ dựa trên cơ sở lý luận và số liệu, mà còn đòi hỏi sự thấu hiểu đời sống Nhân dân, khả năng dự báo, tinh thần trách nhiệm và dám chịu trách nhiệm. Đại biểu được lựa chọn thông qua bầu cử chính là người trực tiếp tham gia vào quá trình ấy. Vì vậy, nâng cao chất lượng bầu cử chính là nâng cao “đầu vào” của hệ thống quản trị quốc gia.
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu đối với đội ngũ đại biểu dân cử ngày càng cao: Phải có tư duy đổi mới, khả năng phản biện chính sách, kỹ năng giám sát và đặc biệt là bản lĩnh chính trị vững vàng trước những vấn đề phức tạp, nhạy cảm. Chất lượng quản trị quốc gia phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng của đội ngũ xây dựng và giám sát việc thực thi chính sách.
3. Từ dân chủ trong bầu cử đến hiệu lực quản trị
Hiệu lực quản trị quốc gia được thể hiện ở khả năng ban hành chính sách đúng đắn, tổ chức thực hiện hiệu quả và tạo được sự đồng thuận xã hội. Muốn vậy, trước hết phải bảo đảm dân chủ thực chất trong bầu cử. Dân chủ không chỉ là nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp, bỏ phiếu kín mà còn là sự minh bạch trong giới thiệu người ứng cử, là trách nhiệm giải trình của ứng cử viên trước cử tri, là môi trường thông tin đầy đủ để cử tri lựa chọn sáng suốt.
Khi Nhân dân được thông tin đầy đủ, được tham gia tích cực và thực chất, niềm tin xã hội sẽ được củng cố. Niềm tin đó là “vốn chính trị” quan trọng nhất để các quyết sách được triển khai thuận lợi trong thực tiễn. Ngược lại, nếu quá trình bầu cử thiếu minh bạch hoặc thiếu sự quan tâm của cử tri, thì dù quyết sách có đúng về mặt kỹ thuật, cũng có thể gặp khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.
Do đó, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia phải bắt đầu từ việc tổ chức tốt cuộc bầu cử, lựa chọn đúng người, đúng tiêu chuẩn, đúng yêu cầu nhiệm vụ. Bầu cử không phải là khâu kết thúc của một nhiệm kỳ, mà là điểm mở đầu cho cả chu trình hoạch định và thực thi chính sách.
4. Trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và mỗi cử tri
Để bảo đảm mối quan hệ tích cực giữa bầu cử và chất lượng quyết sách, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Công tác hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu người ứng cử phải bảo đảm chặt chẽ, khách quan, đúng quy định; cơ cấu phải hợp lý nhưng không chạy theo hình thức; tiêu chuẩn phải đặt lên hàng đầu. Đồng thời, công tác tuyên truyền cần giúp cử tri hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, tránh tâm lý thờ ơ hoặc lựa chọn cảm tính.
Về phía cử tri, mỗi lá phiếu là một quyết định chính trị. Sự cân nhắc kỹ lưỡng trước khi bỏ phiếu chính là đóng góp trực tiếp vào chất lượng của bộ máy quyền lực nhà nước. Bầu cử không chỉ là quyền, mà còn là trách nhiệm trước tương lai đất nước.
Từ lá phiếu cử tri đến chất lượng quyết sách là một chuỗi logic không thể tách rời. Bầu cử tốt sẽ tạo nền tảng cho bộ máy nhà nước vững mạnh; đại biểu chất lượng sẽ tạo ra quyết sách đúng đắn; quyết sách đúng đắn sẽ nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia; và hiệu quả quản trị lại củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng và Nhà nước.
Trong thời điểm chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử, hơn lúc nào hết, cần nhận thức sâu sắc rằng: Mỗi lá phiếu không chỉ lựa chọn một con người, mà còn lựa chọn hướng đi phát triển của đất nước. Tổ chức thành công cuộc bầu cử chính là củng cố nền tảng dân chủ, tăng cường sức mạnh của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và tạo động lực mới cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.
Trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, quyền lực không tự thân hình thành, mà được trao gửi thông qua sự ủy quyền chính trị của Nhân dân. Mỗi lá phiếu là sự kết tinh của niềm tin, kỳ vọng và trách nhiệm công dân. Lá phiếu đúng đắn sẽ lựa chọn được đại biểu có bản lĩnh chính trị vững vàng, có trí tuệ, có đạo đức, có khả năng đại diện cho ý chí, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân. Ngược lại, nếu việc lựa chọn thiếu cân nhắc, thiếu thông tin hoặc bị chi phối bởi cảm tính, chất lượng đại diện có thể không đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Chính vì vậy, mối quan hệ giữa bầu cử và chất lượng quyết sách không phải là mối quan hệ gián tiếp, mà là mối quan hệ mang tính nền tảng. Đại biểu dân cử là chủ thể tham gia xây dựng pháp luật, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, giám sát hoạt động của bộ máy hành pháp, tư pháp. Năng lực, tầm nhìn và bản lĩnh của họ quyết định chất lượng chính sách công, quyết định tính khả thi và hiệu quả của các chủ trương phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng – an ninh, nâng cao đời sống Nhân dân.
2. Chất lượng đại biểu – yếu tố quyết định chất lượng quyết sách
Thực tiễn hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp những năm qua cho thấy, ở đâu đại biểu thực sự tâm huyết, sâu sát thực tiễn, gắn bó với cử tri, ở đó các quyết sách mang tính thực tiễn cao, phản ánh đúng hơi thở cuộc sống và có sức lan tỏa tích cực.
Một quyết sách đúng không chỉ dựa trên cơ sở lý luận và số liệu, mà còn đòi hỏi sự thấu hiểu đời sống Nhân dân, khả năng dự báo, tinh thần trách nhiệm và dám chịu trách nhiệm. Đại biểu được lựa chọn thông qua bầu cử chính là người trực tiếp tham gia vào quá trình ấy. Vì vậy, nâng cao chất lượng bầu cử chính là nâng cao “đầu vào” của hệ thống quản trị quốc gia.
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu đối với đội ngũ đại biểu dân cử ngày càng cao: Phải có tư duy đổi mới, khả năng phản biện chính sách, kỹ năng giám sát và đặc biệt là bản lĩnh chính trị vững vàng trước những vấn đề phức tạp, nhạy cảm. Chất lượng quản trị quốc gia phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng của đội ngũ xây dựng và giám sát việc thực thi chính sách.
3. Từ dân chủ trong bầu cử đến hiệu lực quản trị
Hiệu lực quản trị quốc gia được thể hiện ở khả năng ban hành chính sách đúng đắn, tổ chức thực hiện hiệu quả và tạo được sự đồng thuận xã hội. Muốn vậy, trước hết phải bảo đảm dân chủ thực chất trong bầu cử. Dân chủ không chỉ là nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp, bỏ phiếu kín mà còn là sự minh bạch trong giới thiệu người ứng cử, là trách nhiệm giải trình của ứng cử viên trước cử tri, là môi trường thông tin đầy đủ để cử tri lựa chọn sáng suốt.
Khi Nhân dân được thông tin đầy đủ, được tham gia tích cực và thực chất, niềm tin xã hội sẽ được củng cố. Niềm tin đó là “vốn chính trị” quan trọng nhất để các quyết sách được triển khai thuận lợi trong thực tiễn. Ngược lại, nếu quá trình bầu cử thiếu minh bạch hoặc thiếu sự quan tâm của cử tri, thì dù quyết sách có đúng về mặt kỹ thuật, cũng có thể gặp khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.
Do đó, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia phải bắt đầu từ việc tổ chức tốt cuộc bầu cử, lựa chọn đúng người, đúng tiêu chuẩn, đúng yêu cầu nhiệm vụ. Bầu cử không phải là khâu kết thúc của một nhiệm kỳ, mà là điểm mở đầu cho cả chu trình hoạch định và thực thi chính sách.
4. Trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và mỗi cử tri
Để bảo đảm mối quan hệ tích cực giữa bầu cử và chất lượng quyết sách, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Công tác hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu người ứng cử phải bảo đảm chặt chẽ, khách quan, đúng quy định; cơ cấu phải hợp lý nhưng không chạy theo hình thức; tiêu chuẩn phải đặt lên hàng đầu. Đồng thời, công tác tuyên truyền cần giúp cử tri hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, tránh tâm lý thờ ơ hoặc lựa chọn cảm tính.
Về phía cử tri, mỗi lá phiếu là một quyết định chính trị. Sự cân nhắc kỹ lưỡng trước khi bỏ phiếu chính là đóng góp trực tiếp vào chất lượng của bộ máy quyền lực nhà nước. Bầu cử không chỉ là quyền, mà còn là trách nhiệm trước tương lai đất nước.
Từ lá phiếu cử tri đến chất lượng quyết sách là một chuỗi logic không thể tách rời. Bầu cử tốt sẽ tạo nền tảng cho bộ máy nhà nước vững mạnh; đại biểu chất lượng sẽ tạo ra quyết sách đúng đắn; quyết sách đúng đắn sẽ nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia; và hiệu quả quản trị lại củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng và Nhà nước.
Trong thời điểm chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử, hơn lúc nào hết, cần nhận thức sâu sắc rằng: Mỗi lá phiếu không chỉ lựa chọn một con người, mà còn lựa chọn hướng đi phát triển của đất nước. Tổ chức thành công cuộc bầu cử chính là củng cố nền tảng dân chủ, tăng cường sức mạnh của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và tạo động lực mới cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.
Thạc sĩ Phạm Thị Ngọc Diệp
Khoa Nhà nước và pháp luật
Khoa Nhà nước và pháp luật
Tin mới nhất:
- ❧ Từ bài học Đại đoàn kết mùa Thu năm 1945 đến khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới -
- ❧ Trường Chính trị tỉnh Tuyên Quang dấu ấn đạt chuẩn mức 1 và định hướng chiến lược trong giai đoạn phát triển -
- ❧ Vai trò của pháp luật trong hệ thống công cụ điều chỉnh các quan hệ xã hội -
- ❧ Mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, liêm chính, kiến tạo và phục vụ nhân dân* -
- ❧ Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã: Bước đi chiến lược của Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang -