Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, nhiều nhà lãnh đạo tiền bối của Đảng Cộng sản Việt Nam đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong đội ngũ những người cộng sản kiên trung ấy, đồng chí Lê Văn Lương là một trong những cán bộ lãnh đạo tiêu biểu, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã có nhiều đóng góp quan trọng đối với công tác xây dựng Đảng, đặc biệt trong công tác cán bộ của Đảng. Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí gắn liền với những chặng đường phát triển của cách mạng Việt Nam, từ thời kỳ đấu tranh bí mật, đấu tranh giành chính quyền, đến giai đoạn xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng. Những cống hiến của đồng chí không chỉ góp phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng mà còn để lại nhiều bài học sâu sắc đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong giai đoạn hiện nay.

          Đồng chí Lê Văn Lương tên khai sinh là Nguyễn Công Miều, sinh ngày 28/3/1912 trong một gia đình nhà nho có dòng dõi khoa bảng và yêu nước ở làng Xuân Cầu, tổng Xuân Cầu, huyện Văn Giang, tỉnh Bắc Ninh (nay là xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên). Đây là vùng đất giàu truyền thống văn hiến và yêu nước, nơi đã sản sinh nhiều nhân tài cho đất nước. Sinh ra và lớn lên trong bối cảnh đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, đời sống Nhân dân lầm than, phong trào yêu nước phát triển mạnh mẽ, đồng chí Lê Văn Lương đã sớm tiếp thu tư tưởng tiến bộ của thời đại và tham gia các hoạt động cách mạng. Năm 1927, người thiếu niên Nguyễn Công Miều khi ấy mới 15 tuổi đã tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Tháng 6/1929, đồng chí được kết nạp vào Đông Dương Cộng sản Đảng (tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam) sinh hoạt tại Chi bộ xích tổ Trường Bưởi. Đây là dấu mốc quan trọng đánh dấu bước ngoặt trong cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí, từ một thanh niên yêu nước trở thành người chiến sĩ cộng sản kiên trung.
          Sau khi sự kiện thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930 diễn ra, phong trào cách mạng ở Việt Nam bước sang một giai đoạn phát triển mới. Là một trong những đảng viên trẻ tuổi, Lê Văn Lương tích cực tham gia xây dựng tổ chức Đảng và phát triển phong trào công nhân. Tuy nhiên, trước sự đàn áp khốc liệt của thực dân Pháp, nhiều cán bộ cách mạng đã bị bắt giam, trong đó có Lê Văn Lương. Sau khi trực tiếp lãnh đạo hơn 400 công nhân hãng dầu Nhà Bè đấu tranh chống lại giới chủ, ngày 23/3/1931, đồng chí bị thực dân Pháp bắt và đày ra Nhà tù Côn Đảo – nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian” đối với những người yêu nước và chiến sĩ cách mạng. Những năm tháng bị giam cầm trong nhà tù khắc nghiệt, không làm suy giảm ý chí cách mạng của đồng chí mà trái lại đã trở thành môi trường rèn luyện bản lĩnh chính trị và ý chí kiên cường. Cùng với nhiều chiến sĩ cách mạng khác, đồng chí tham gia các hoạt động đấu tranh chống chế độ nhà tù hà khắc, tổ chức học tập lý luận, trao đổi kinh nghiệm hoạt động cách mạng. Chính trong môi trường đặc biệt ấy, nhiều cán bộ cách mạng đã trưởng thành hơn về nhận thức chính trị và bản lĩnh đấu tranh.
          Sau khi được trả tự do, Lê Văn Lương tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng và nhanh chóng khẳng định năng lực tổ chức, lãnh đạo của mình. Trong những năm 1940, khi phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhiệm vụ xây dựng và củng cố tổ chức Đảng trở nên đặc biệt quan trọng. Với kinh nghiệm hoạt động thực tiễn và bản lĩnh chính trị vững vàng, đồng chí Lê Văn Lương được Đảng giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong công tác tổ chức. Trong thời kỳ chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí tích cực tham gia xây dựng cơ sở cách mạng, củng cố tổ chức Đảng và vận động quần chúng tham gia đấu tranh. Thời điểm đó, mặc dù mới trở về đất liền nhưng đồng chí Lê Văn Lương đã cùng các đồng chí Tôn Đức Thắng, Nguyễn Văn Linh, Lê Văn Sỹ… tham gia vào ban tổ chức phân công tù chính trị về tăng cường cho các địa phương để xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã mở ra một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc, đưa nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước. Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Đảng đứng trước yêu cầu vừa lãnh đạo kháng chiến chống ngoại xâm, vừa xây dựng chính quyền cách mạng. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng vững mạnh trở thành nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược.
          Một trong những đóng góp quan trọng của đồng chí Lê Văn Lương đối với cách mạng Việt Nam là vai trò nổi bật của đồng chí trong công tác tổ chức và cán bộ của Đảng. Trong thời gian sống và làm việc tại Tuyên Quang từ năm 1948 đến năm 1954, đồng chí Lê Văn Lương đã có nhiều đóng góp cho sự thành công trong công tác chuẩn bị và tổ chức Đại hội II của Đảng, cùng với đó là công tác đào tạo, bồi dưỡng, phát triển đội ngũ cán bộ, đảng viên, xây dựng hệ thống tổ chức Đảng vững mạnh. Trong nhiều năm, đồng chí được giao nhiều trọng trách như Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Văn phòng Thường vụ Trung ương Đảng, Trưởng Ban Đảng vụ, Giám đốc trường Đảng Trung ương Nguyễn Ái Quốc… Dù ở cương vị nào, đồng chí cũng tích cực tham gia xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng trong điều kiện cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp diễn ra vô cùng gian khổ. Đây là giai đoạn mà Đảng phải hoạt động trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, điều kiện vật chất thiếu thốn, nhưng vẫn phải bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện đối với cuộc kháng chiến. Trong bối cảnh đó, công tác tổ chức và cán bộ đóng vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây là yếu tố bảo đảm cho sự thống nhất về ý chí và hành động trong toàn Đảng. Với tầm nhìn chiến lược và kinh nghiệm thực tiễn phong phú, đồng chí Lê Văn Lương đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ cách mạng có bản lĩnh chính trị vững vàng, gắn bó mật thiết với Nhân dân và sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp cách mạng. Một dấu ấn quan trọng trong sự nghiệp của đồng chí là việc tham gia xây dựng và phát triển hệ thống đào tạo cán bộ của Đảng. Với cương vị Giám đốc Trường Đảng Trung ương Nguyễn Ái Quốc, đồng chí trực tiếp tham gia đào tạo và bồi dưỡng những lớp cán bộ cao cấp đầu tiên của Đảng. Trong điều kiện kháng chiến gian khổ, công tác giáo dục lý luận chính trị và rèn luyện cán bộ vẫn được đặc biệt coi trọng, qua đó góp phần hình thành đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, gắn bó mật thiết với nhân dân và sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp cách mạng.
          Cùng với đó, đồng chí còn có đóng góp quan trọng trong việc tham mưu xây dựng hệ thống cơ quan tổ chức của Đảng: Tham mưu thành lập Ban Tổ chức Trung ương, đồng thời mở cuộc vận động chỉnh đốn tổ chức gắn với cuộc vận động cải cách ruộng đất tại những vùng mới giải phóng theo đúng tinh thần Cương lĩnh chính trị của Đảng. Bên cạnh đó, chú trọng công tác giáo dục nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên, góp phần nhanh chóng ổn định hệ thống tổ chức đảng và củng cố lòng tin của quần chúng nhân dân với Đảng, xây dựng hậu phương vững chắc để kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi. Sau khi Hiệp định Giơ – ne – vơ được ký kết, trong bối cảnh đất nước bị chia cắt làm hai miền, công tác tổ chức xây dựng Đảng phải giải quyết khối lượng công việc rất lớn, đa dạng, mới mẻ, đồng chí Lê Văn Lương đã cùng Ban Tổ chức Trung ương tham mưu cho Đảng ra những quyết định quan trọng về công tác tổ chức như: Ra các thông báo, thông tri, tổ chức các đội tuyên truyền để giải thích, hướng dẫn Nhân dân và các cấp ủy đảng về việc khôi phục chính quyền ngay sau khi ký Hiệp định đình chiến; tập trung chỉ đạo kiện toàn tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể và quân đội; thống nhất nguyên tắc quản lý cán bộ, chế độ nhận xét cán bộ và tiếp tục chấn chỉnh, kiện toàn cơ quan tổ chức các cấp về bộ máy, nhiệm vụ, quyền hạn, bổ sung cán bộ…
         Trong quá trình lãnh đạo công tác tổ chức, đồng chí Lê Văn Lương luôn nhận thức sâu sắc rằng, sức mạnh của Đảng trước hết bắt nguồn từ sự vững mạnh của hệ thống tổ chức và chất lượng của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Vì vậy, đồng chí đặc biệt coi trọng việc lựa chọn, đào tạo và rèn luyện cán bộ. Đồng chí nhấn mạnh, chỉnh đốn Đảng cần bắt đầu chỉnh huấn cán bộ, tiến hành từ trên xuống. “Khi nào chỉnh huấn xong cán bộ, mới có thể chỉnh đốn chi bộ” [1]. Với vai trò chỉ đạo trực tiếp của đồng chí, Đảng ta đã phát triển được đội ngũ cán bộ, đảng viên có phẩm chất và năng lực, có hệ thống cơ sở đảng vững mạnh ở các cấp, ngành, địa phương với nguyên tắc tổ chức và cơ chế hoạt động ngày càng tiến bộ. Bên cạnh đó, đồng chí đặc biệt coi trọng trách nhiệm đối với “sinh mạng chính trị” của cán bộ, đảng viên và công tác bảo vệ chính trị nội bộ của Đảng. Bằng thái độ công tâm, thẳng thắn và tinh thần trách nhiệm cao, đồng chí luôn yêu thương, quan tâm đến cán bộ, đồng thời kiên quyết bảo vệ lẽ phải và đấu tranh không khoan nhượng với những biểu hiện sai trái.
          Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc năm 1954, nhiệm vụ trọng tâm của Đảng là khôi phục kinh tế, ổn định đời sống Nhân dân và từng bước xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội. Trong bối cảnh đó, đồng chí Lê Văn Lương tiếp tục được giao nhiều trọng trách quan trọng trong hệ thống lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Đặc biệt, trong thời gian đảm nhiệm cương vị Bí thư Thành ủy Hà Nội, đồng chí đã cùng tập thể lãnh đạo thành phố tập trung lãnh đạo khôi phục sản xuất, phát triển kinh tế, ổn định đời sống nhân dân và từng bước xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm chính trị – hành chính của cả nước.
          Phong cách lãnh đạo của đồng chí Lê Văn Lương thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm cao, phương pháp làm việc khoa học và sự gắn bó chặt chẽ với thực tiễn đời sống của Nhân dân. Đồng chí luôn nhấn mạnh rằng cán bộ lãnh đạo phải thường xuyên đi cơ sở, nắm bắt tình hình thực tế, lắng nghe ý kiến của quần chúng để kịp thời điều chỉnh chủ trương và biện pháp lãnh đạo. Phong cách làm việc gần dân, tôn trọng Nhân dân của đồng chí thể hiện rõ tư tưởng “lấy dân làm gốc” trong quan điểm lãnh đạo của Đảng. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng góp phần củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân.
          Bên cạnh năng lực lãnh đạo và tổ chức, đồng chí Lê Văn Lương còn là tấm gương tiêu biểu về phẩm chất đạo đức của người cán bộ cách mạng. Trong suốt quá trình hoạt động, đồng chí luôn giữ lối sống giản dị, khiêm tốn, tận tụy với công việc và hết lòng phục vụ Nhân dân. Dù ở cương vị lãnh đạo cao hay trong những điều kiện khó khăn của cách mạng, đồng chí vẫn giữ vững nguyên tắc, đặt lợi ích của Đảng, của đất nước và của Nhân dân lên trên hết. Chính phong cách sống và làm việc đó đã tạo nên uy tín và sự kính trọng của đồng chí, đồng bào đối với người cán bộ lãnh đạo mẫu mực của Đảng.
           Nhìn lại cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Lê Văn Lương, có thể thấy những đóng góp của đồng chí không chỉ có ý nghĩa trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể mà còn mang giá trị lâu dài đối với công tác xây dựng Đảng. Những kinh nghiệm trong công tác tổ chức và cán bộ do đồng chí tham gia lãnh đạo đã góp phần hình thành nhiều nguyên tắc quan trọng trong xây dựng Đảng, đặc biệt là nguyên tắc lựa chọn và sử dụng cán bộ dựa trên tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức và năng lực thực tiễn. Đây là những vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của một đảng cầm quyền.
          Trong bối cảnh hiện nay, khi Đảng Cộng sản Việt Nam đang đẩy mạnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng, việc nghiên cứu và học tập tấm gương của đồng chí Lê Văn Lương có ý nghĩa thiết thực. Trước hết, đó là bài học về sự trung thành tuyệt đối với lý tưởng cách mạng của Đảng, về bản lĩnh chính trị vững vàng trước mọi thử thách. Đồng thời, đó còn là bài học về công tác tổ chức và cán bộ – lĩnh vực có ý nghĩa then chốt đối với sự phát triển của Đảng. Bên cạnh đó, phong cách lãnh đạo gần dân, tôn trọng Nhân dân và luôn xuất phát từ lợi ích của Nhân dân cũng là những giá trị cần tiếp tục được phát huy trong hoạt động lãnh đạo và quản lý hiện nay.
          Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Lê Văn Lương là minh chứng sinh động cho tinh thần cống hiến trọn đời của người chiến sĩ cộng sản. Từ những năm tháng hoạt động bí mật, những ngày bị giam cầm nơi Nhà tù Côn Đảo cho đến khi đảm nhiệm những trọng trách quan trọng của Đảng và Nhà nước, đồng chí luôn thể hiện bản lĩnh kiên cường, trí tuệ sắc sảo và đạo đức cách mạng trong sáng. Những đóng góp của đồng chí đối với công tác xây dựng Đảng, đặc biệt trong lĩnh vực tổ chức và cán bộ, đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử cách mạng Việt Nam.
          Trong dòng chảy lịch sử của cách mạng Việt Nam, những tấm gương như đồng chí Lê Văn Lương luôn có giá trị định hướng đối với các thế hệ cán bộ, đảng viên hôm nay và mai sau. Việc học tập và noi theo tấm gương của đồng chí không chỉ là sự tri ân đối với một nhà lãnh đạo tiền bối mà còn là yêu cầu thiết thực trong quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng và năng lực thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Những giá trị tư tưởng, phong cách và đạo đức mà đồng chí để lại tiếp tục là nguồn cảm hứng quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
 

Tài liệu tham khảo
[1] Văn kiện Đảng Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, t. 13, tr. 103
[2] Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Tuyên Quang (2024), Hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước, lãnh đạo tiền bồi tiêu biểu tại Tuyên Quang.
[3] Lê Văn Lương – Tiểu sử (2020), Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.