Thể chế là một nội dung mang tính lý luận sâu sắc. Theo Từ điển tiếng Việt thì thể chế được hiểu “là những quy định, luật lệ của một chế độ, buộc mọi người phải tuân theo”[1]; trong mỗi giai đoạn lịch sử, thể chế đều phải cải cách để đáp ứng yêu cầu phát triển. Từ năm 1986 đến nay, cải cách thể chế không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là bản lĩnh chính trị và tư duy đổi mới của Đảng ta trong thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển. Cải cách thể chế được xác định là một trong những nội dung trọng tâm của chương trình cải cách hành chính nhà nước, giữ vai trò then chốt trong quá trình xây dựng và hoàn thiện bộ máy hành chính nhà nước (ở trung ương và địa phương). Trong giai đoạn hiện nay, cải cách thể chế gắn liền với vận hành chính quyền địa phương hai cấp tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, tạo động lực để phát triển kinh tế - xã hội trên cả nước và từng địa phương.
          Đối với tỉnh Tuyên Quang, trong bối cảnh yêu cầu đổi mới phương thức quản trị, nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, cải cách thể chế càng có ý nghĩa quan trọng, tạo nền tảng vững chắc cho việc xây dựng và vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cải cách thể chế của tỉnh sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và cơ chế quản lý nhà nước trên địa bàn, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ trong tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền hiện nay. Sau khi thực hiện chủ trương sáp nhập và vận hành chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Tuyên Quang đã khẩn trương thực hiện rà soát, tổng hợp và hợp nhất hệ thống văn bản của tỉnh Hà Giang (cũ) và tỉnh Tuyên Quang (cũ), chủ động hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp với thực tiễn). Toàn tỉnh đã ban hành 429 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó cấp tỉnh ban hành 185 văn bản, cấp xã ban hành 244 văn bản. UBND tỉnh đã trình Thường trực HĐND tỉnh danh mục xây dựng 84 văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND tỉnh, gồm 29 nghị quyết và 55 quyết định, nhằm kịp thời cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào thực tiễn địa phương[2]. Đặc biệt, tỉnh Tuyên Quang đã tập trung rà soát, hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh bảo đảm tính liên thông, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.
           Nhờ những cải cách quyết liệt về thể chế, đặc biệt là hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và cơ chế quản lý, năm 2025, bộ máy chính quyền hai cấp bước đầu vận hành thông suốt; kinh tế của tỉnh tăng trưởng ổn định, tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) ước đạt 8,01%; các lĩnh vực văn hóa xã hội tiếp tục được đẩy mạnh; hoàn thành đúng tiến độ, kế hoạch xóa nhà tạm, nhà dột nát …[3]. Việc kịp thời hoàn thiện hệ thống thể chế để vận hành bộ máy chính quyền địa phương hai cấp không chỉ góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước của tỉnh mà còn thúc đẩy đổi mới phương thức quản lý và nâng cao năng lực quản trị của chính quyền các cấp. Thông qua việc hoàn thiện thể chế về tổ chức bộ máy, cơ chế phối hợp và phương thức điều hành, chính quyền tỉnh Tuyên Quang từng bước chuyển từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị hiện đại, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo quan trọng. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền mà còn góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với các cơ quan nhà nước.
           Mặt khác, cải cách thể chế là cơ sở quan trọng để phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp chính quyền, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Trong quá trình xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cấp chính quyền có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lặp trong quản lý; đồng thời, phát huy tính chủ động, sáng tạo của chính quyền cơ sở. Thông qua việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền hợp lý gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát thông qua hệ thống thể chế tỉnh Tuyên Quang từng bước nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong thực thi công vụ, bảo đảm mọi hoạt động quản lý nhà nước được thực hiện minh bạch, hiệu quả.
          Bên cạnh đó, cải cách thể chế đã góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Khi hệ thống quy định được hoàn thiện theo hướng rõ ràng, minh bạch, việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị sẽ được kiểm soát chặt chẽ hơn, hạn chế tình trạng tùy tiện trong thực thi công vụ. Đồng thời, việc gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả thực hiện nhiệm vụ cũng tạo động lực thúc đẩy đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nâng cao tinh thần trách nhiệm, chủ động, sáng tạo trong công việc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.
           Có thể khẳng định rằng, cải cách thể chế là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế xã - hội trong quá trình xây dựng chính quyền địa phương hai cấp tại tỉnh Tuyên Quang theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.  Nhiệm kỳ 2025 - 2030, Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang đã đưa ra mục tiêu tổng quát “… cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống Nhân dân; phấn đấu đến năm 2030 là tỉnh phát triển khá, toàn diện, bền vững, thu nhập trung bình cao, đến năm 2045 là tỉnh phát triển, thu nhập cao trong vùng trung du và miền núi Bắc Bộ…” để đạt được mục tiêu trên, Đại hội đã đề ra 05 nhiệm vụ trọng tâm và 03 khâu đột phá chiến lược, trong đó khâu đột phá mạnh mẽ về xây dựng thể chế theo thẩm quyền để thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao năng lực quản trị của chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số … được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu.
           Với quan điểm chỉ đạo nêu trên trong thời gian tới, tỉnh cần tiếp tục đẩy mạnh rà soát, hoàn thiện hệ thống thể chế, tăng cường phân cấp, phân quyền hợp lý gắn với kiểm tra, giám sát chặt chẽ; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của tỉnh Tuyên Quang trong kỷ nguyên mới.
 

 

---