Sáng sớm ở vùng chè Mỹ Lâm, khi những làn sương mỏng còn lững lờ trôi trên các triền đồi, từng luống chè xanh mướt trải dài như những dải lụa mềm ôm trọn lấy đất trời. Trong làn không khí trong trẻo của buổi ban mai, tiếng bước chân người lao động, tiếng nói cười xen lẫn nhịp tay thoăn thoắt hái từng búp chè non đã tạo nên một bức tranh lao động bình dị mà đầy sức sống. Những búp chè nhỏ bé, còn đẫm sương đêm, được nâng niu trong từng gùi tre, mang theo kỳ vọng về một mùa vụ chất lượng, về những sản phẩm không chỉ là nông sản đơn thuần mà còn là kết tinh của công sức, trí tuệ và khát vọng vươn lên của người nông dân. Ít ai nghĩ rằng, từ những nương chè tưởng như bình dị ấy, Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất nông nghiệp Sử Anh đã từng bước tạo dựng nên những sản phẩm OCOP có giá trị, góp phần làm thay đổi cách nghĩ, cách làm trong sản xuất nông nghiệp ở một vùng quê miền núi.
 

Ông Nguyễn Công Sử, Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ sản xuất nông nghiệp Sử Anh
 

          Được thành lập vào tháng 7 năm 2017, trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp tại địa phương còn mang nặng tính nhỏ lẻ, tự phát, Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất nông nghiệp Sử Anh bắt đầu hành trình của mình với quy mô khiêm tốn chỉ với 07 thành viên, vốn điều lệ 1,5 tỷ đồng, cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn. Những ngày đầu, khó khăn không chỉ đến từ hạn chế về nguồn lực mà còn xuất phát từ tư duy sản xuất truyền thống vốn đã ăn sâu, bám rễ trong tư duy của người nông dân. Sản xuất chế biến theo kinh nghiệm, phụ thuộc vào thương lái, thiếu liên kết và thiếu định hướng thị trường khiến giá trị nông sản không ổn định, thu nhập của người dân bấp bênh. Nhớ lại chặng đường đã qua, ông Nguyễn Công Sử, Giám đốc Hợp tác xã, không giấu được sự trăn trở khi nói về những ngày đầu khởi nghiệp: “Thời điểm đó, chúng tôi đứng trước nhiều lựa chọn, nhưng nếu cứ làm theo cách cũ thì chắc chắn không thể phát triển. Chúng tôi buộc phải thay đổi, phải tìm hướng đi mới, phải làm ra sản phẩm có chất lượng, có thương hiệu, có đầu ra ổn định. Đó là con đường khó, nhưng là con đường duy nhất để tồn tại và phát triển.”
          Chính từ nhận thức mang tính bước ngoặt đó, hợp tác xã đã lựa chọn cây chè - một lợi thế sẵn có của địa phương - làm trục phát triển chủ lực, nhưng không dừng lại ở sản xuất nguyên liệu mà hướng tới xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Việc lựa chọn đúng cây trồng chỉ là bước khởi đầu, điều quan trọng hơn là cách tổ chức sản xuất. Hợp tác xã từng bước quy hoạch vùng nguyên liệu, lựa chọn giống chè chất lượng cao như Ngọc Thúy, Bát Tiên, LDP1, đồng thời áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP nhằm đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm. Đến nay, hợp tác xã đã xây dựng được vùng nguyên liệu khoảng 25 ha, cho sản lượng 125 tấn chè mỗi năm. Toàn bộ diện tích được quản lý chặt chẽ từ khâu chăm sóc, bón phân đến thu hái, đảm bảo đúng quy trình kỹ thuật. Không chỉ sản xuất nội bộ, hợp tác xã còn mở rộng liên kết với các hộ dân trong vùng, cung ứng vật tư, chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Cách làm này không chỉ giúp đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định mà còn tạo sự gắn kết giữa hợp tác xã với người dân, hình thành một chuỗi sản xuất có tổ chức. Chị Vũ Thị Tâm, một xã viên gắn bó lâu năm, chia sẻ với sự tin tưởng: “Trước đây làm chè chủ yếu theo kinh nghiệm, giá cả thì phụ thuộc vào thương lái nên rất bấp bênh. Từ khi tham gia hợp tác xã, chúng tôi được hướng dẫn kỹ thuật, được đảm bảo đầu ra nên yên tâm sản xuất hơn, thu nhập cũng ổn định hơn trước rất nhiều.”
          Nếu vùng nguyên liệu là nền tảng thì chế biến chính là khâu quyết định giá trị gia tăng của sản phẩm. Nhận thức rõ điều đó, Hợp tác xã Sử Anh đã đầu tư mạnh vào máy móc, thiết bị và cải tiến quy trình chế biến. Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, hợp tác xã đã chế biến thành các sản phẩm chè khô đặc sản với chất lượng cao, từng bước xây dựng thương hiệu riêng. Mỗi năm, hợp tác xã cung ứng ra thị trường khoảng 8 tấn chè khô, mang lại doanh thu trên 2 tỷ đồng. Song song với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, hợp tác xã cũng chú trọng đến yếu tố hình thức và thị trường. Bao bì, nhãn mác được thiết kế chuyên nghiệp, mang bản sắc riêng; sản phẩm được gắn tem truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin. Đây không chỉ là yêu cầu của thị trường mà còn là cách để xây dựng niềm tin và uy tín thương hiệu trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
           Hiệu quả của những nỗ lực này được thể hiện rõ qua sự tăng trưởng ổn định của hợp tác xã. Từ mức doanh thu 1,9 tỷ đồng năm 2021, đến năm 2024 đã tăng lên 5,7 tỷ đồng; lợi nhuận sau thuế đạt 160 triệu đồng; thu nhập bình quân của người lao động đạt khoảng 8 triệu đồng/tháng. Những con số này không chỉ phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh mà còn cho thấy hướng đi đúng đắn của hợp tác xã trong việc chuyển đổi mô hình sản xuất.Tuy nhiên, bước ngoặt thực sự trong hành trình phát triển của Hợp tác xã Sử Anh phải kể đến khi tham gia chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” - OCOP. Đây không đơn thuần là một chương trình hỗ trợ phát triển sản phẩm, mà là một hệ thống tiêu chuẩn giúp định hình lại toàn bộ quá trình sản xuất theo hướng hiện đại, bền vững. Năm 2020, hợp tác xã có 7 sản phẩm được công nhận OCOP, trong đó có 3 sản phẩm đạt 3 sao và 4 sản phẩm đạt 4 sao. Để đạt được kết quả này, hợp tác xã đã phải trải qua một quá trình “tái cấu trúc” toàn diện. Từ việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu, kiểm soát quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, đến hoàn thiện bao bì, nhãn mác, xây dựng thương hiệu và tổ chức thị trường – tất cả đều được thực hiện theo một hệ thống tiêu chuẩn chặt chẽ.
           Ông Nguyễn Công Sử nhấn mạnh: “OCOP không phải là danh hiệu để trưng bày mà là một quá trình buộc chúng tôi phải thay đổi. Khi đã tham gia OCOP, mọi khâu đều phải đạt chuẩn, phải minh bạch, phải có trách nhiệm với sản phẩm của mình. Chính điều đó giúp sản phẩm của hợp tác xã có giá trị cao hơn và được thị trường tin tưởng hơn.”. Điểm đáng chú ý là các sản phẩm OCOP của hợp tác xã không chỉ dừng lại ở việc đạt tiêu chuẩn mà còn mang tính đặc trưng vùng miền rõ nét. Những sản phẩm như chè xanh Ngọc Thúy, chè Phú Lâm không chỉ giữ được hương vị truyền thống mà còn được nâng tầm bằng quy trình sản xuất hiện đại, đảm bảo tính đồng đều và ổn định. Đặc biệt, sản phẩm “Trà Ngọc Thúy cấp đông” là minh chứng tiêu biểu cho tư duy đổi mới sáng tạo. Việc ứng dụng công nghệ cấp đông đã giúp giữ nguyên hương vị, màu sắc và các hoạt chất tự nhiên của chè tươi, mở ra một hướng đi mới cho chế biến chè. Sản phẩm này không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn có giá trị khoa học, khi đạt giải Nhì tại cuộc thi sáng tạo kỹ thuật cấp tỉnh và lần đầu tiên được vinh danh trong Sách vàng Sáng tạo Việt Nam. OCOP không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn đóng vai trò như một “tấm hộ chiếu” đưa sản phẩm ra thị trường. Nhờ đạt chứng nhận OCOP, sản phẩm của hợp tác xã đã có điều kiện tiếp cận các kênh phân phối rộng hơn, từ thị trường địa phương đến các tỉnh, thành lớn như Hà Nội, Vĩnh Phúc (nay là Phú Thọ), Nam Định (nay là Ninh Bình). Giá trị sản phẩm không chỉ tăng về giá bán mà còn tăng về uy tín và thương hiệu. Trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt, Hợp tác xã Sử Anh xác định rõ rằng việc duy trì và nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP là nhiệm vụ trọng tâm. Trong thời gian tới, hợp tác xã sẽ tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa mẫu mã, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Đáng chú ý, ngày 10-4 tại Hà Nội, sản phẩm chè Ngọc Thúy nõn của HTX Dịch vụ nông nghiệp Sử Anh (phường Mỹ Lâm) đã vinh dự đoạt Giải thưởng “Mai An Tiêm” năm 2026 do Liên minh Hợp tác xã Việt Nam trao tặng, qua đó tiếp tục khẳng định chất lượng và vị thế của sản phẩm trên thị trường.
             Đánh giá về mô hình này, ông Nguyễn Quang Tuấn -  Đảng ủy viên, Phó Chủ tịch UBND phường Mỹ Lâm nhận định: “Hợp tác xã Sử Anh là mô hình tiêu biểu trong phát triển kinh tế tập thể gắn với chương trình OCOP. Điểm nổi bật là đã xây dựng được chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và tạo việc làm ổn định cho người dân địa phương.”
           Thực tiễn cho thấy, sự thành công của Hợp tác xã Sử Anh không chỉ đến từ việc sản xuất sản phẩm chất lượng mà còn từ cách tổ chức sản xuất theo chuỗi. Hợp tác xã đóng vai trò trung tâm trong việc liên kết các khâu: cung ứng vật tư, hướng dẫn kỹ thuật, thu mua nguyên liệu, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Mô hình này giúp giảm thiểu rủi ro, đảm bảo đầu ra ổn định và nâng cao hiệu quả sản xuất. Không chỉ dừng lại ở phát triển kinh tế, hợp tác xã còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, đóng góp cho cộng đồng, góp phần xây dựng nông thôn mới. Những đóng góp này thể hiện trách nhiệm xã hội của hợp tác xã, đồng thời tạo sự gắn kết với địa phương.
          Hành trình từ những nương chè bình dị đến những sản phẩm OCOP tiêu biểu không phải là con đường dễ dàng, nhưng đó là con đường tất yếu để nâng tầm giá trị nông sản trong bối cảnh mới. Câu chuyện của Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất nông nghiệp Sử Anh không chỉ là câu chuyện về một đơn vị kinh tế, mà còn là minh chứng cho sự chuyển mình của nông nghiệp nông thôn – nơi người nông dân không còn chỉ sản xuất mà đã biết làm kinh tế, làm thương hiệu và làm chủ thị trường. Với nền tảng đã được xây dựng và định hướng phát triển rõ ràng, hợp tác xã hoàn toàn có cơ sở để tiếp tục vươn xa, góp phần khẳng định vị thế của nông sản Việt trên thị trường trong nước và hướng tới thị trường quốc tế.

 

Th.S Dương Thúy Ngọc
 Khoa Lý luận cơ sở