Nghiên cứu - Trao đổi

Những vấn đề đặt ra đối với công tác tư tưởng trong kỷ nguyên mới

Ngày Đăng: 28/5/2026 9:45 Lượt xem: 111

           Công tác tư tưởng luôn là bộ phận quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, giữ vai trò nền tảng và có ý nghĩa đặc biệt trong sự nghiệp cách mạng. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới – giai đoạn phát triển có tính chất chuyển tiếp lịch sử, công tác tư tưởng càng đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, bắt nhịp thực tiễn, làm tốt vai trò “đi trước mở đường” để kiến tạo sức mạnh tinh thần to lớn, góp phần đưa đất nước phát triển toàn diện, bứt phá và vươn mình mạnh mẽ trên trường quốc tế.

          Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn đặt công tác tư tưởng ở vị trí trung tâm trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo cách mạng. Nghị quyết số 16-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 5 khóa X đã khẳng định rõ: công tác tư tưởng, lý luận là lĩnh vực trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nền tảng chính trị của chế độ; tuyên truyền, giáo dục, động viên và tổ chức nhân dân thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng; là công cụ quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, khẳng định vai trò tiên phong của Đảng về trí tuệ, văn hóa và đạo đức. Lịch sử và thực tiễn đã chứng minh “công việc thành hay là bại một phần lớn là do nơi tư tưởng”[1]; chỉ khi phát huy đầy đủ vai trò, chức năng của công tác tư tưởng thì sự nghiệp xây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội mới hình thành động lực mạnh mẽ và lan tỏa sức sống, thúc đẩy sự phát triển và đạt được kết quả to lớn. Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “công tác lãnh đạo tư tưởng là quan trọng nhất... Nếu trong Đảng và ngoài Đảng từ trên xuống dưới, từ trong đến ngoài đều tư tưởng thống nhất và hành động thống nhất thì nhiệm vụ tuy nặng nề, công việc tuy khó khăn phức tạp, ta cũng nhất định thắng lợi”[2]; “phải kiên quyết chống cái thói xem nhẹ tư tưởng”[3]...
          Tuy nhiên, công tác tư tưởng hiện nay đang đứng trước nhiều thách thức. Những tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường đã tác động không nhỏ đến tư tưởng, nhận thức của một số cán bộ, đảng viên và nhân dân. Bên cạnh đó là sự chống phá của các thế lực thù địch và tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên đã làm giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, gây mất đoàn kết trong nội bộ, từ đó tác động tiêu cực đến công tác tư tưởng của Đảng.
          Cùng với đó, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ, đặc biệt là các công nghệ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật, mạng 5G… đã làm thay đổi căn bản không gian xã hội, hình thành không gian mạng – một môi trường hoàn toàn mới, vừa mang đến cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn nhiều thách thức lớn. Sự kết hợp giữa không gian mạng và không gian thực đã làm thay đổi cách thức hình thành, lan tỏa và định hướng dư luận xã hội, đồng thời mở ra những nguy cơ về “nhiễu loạn thông tin”, làm cho công tác tư tưởng chính trị trong kỷ nguyên mới trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Đáng lo ngại hơn, các thế lực thù địch không ngừng lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, cổ xúy cho các trào lưu tư tưởng phi mác-xít, chủ nghĩa dân túy, chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa hưởng lạc, thúc đẩy sự tha hóa về tư tưởng trong nội bộ. Chúng còn tìm cách “khoác áo học thuật”, “đội lốt văn hóa” để quảng bá giá trị phương Tây, từ đó từng bước làm phai nhạt hệ giá trị xã hội chủ nghĩa.
          Bước vào kỷ nguyên mới, những thách thức nêu trên khiến cho công tác tư tưởng và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc đối mặt với nhiều thách thức khó khăn, đặc biệt, là trong bối cảnh tác động mạnh mẽ của thành tựu khoa học - công nghệ; cuộc đấu tranh tư tưởng cũng trở nên phức tạp hơn; nhiệm vụ củng cố và phát triển tư tưởng xã hội chủ nghĩa trở nên gian nan hơn bao giờ hết.
          Để Việt Nam vững bước vào kỷ nguyên mới, một trong những yếu tố quan trọng nhất là tạo ra sự đồng thuận và thống nhất trong tư tưởng của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Để làm được điều này, cần phải thực hiện một số nhiệm vụ sau: 
          Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo thường xuyên, toàn diện của Đảng nhằm giữ vững ổn định chính trị – tư tưởng trong kỷ nguyên mới
          Trong bối cảnh kỷ nguyên mới với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ, đặc biệt là Internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo, công tác tư tưởng đang đứng trước nhiều thách thức phức tạp, đòi hỏi sự lãnh đạo thường xuyên, toàn diện của Đảng. Việc đảm bảo vai trò lãnh đạo thường xuyên của Đảng đối với công tác tư tưởng không chỉ là yêu cầu cấp thiết về mặt lý luận, mà còn là điều kiện để bảo đảm sự ổn định chính trị, giữ vững niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chế độ.
          Đảng cần tiếp tục thể hiện vai trò định hướng tư tưởng, kịp thời nắm bắt, dự báo và phản ứng với những diễn biến phức tạp về tâm lý xã hội, dư luận quần chúng. Cần coi công tác tư tưởng là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị, trong đó các cơ quan tuyên giáo, báo chí, đội ngũ cán bộ, đảng viên phải luôn giữ vai trò nòng cốt trong việc chuyển tải, bảo vệ và lan tỏa các giá trị cốt lõi của Đảng và Nhà nước.
          Đồng thời, cần đổi mới phương thức lãnh đạo công tác tư tưởng theo hướng linh hoạt, hiện đại, phù hợp với đặc điểm của văn hóa mạng và tâm lý thế hệ trẻ. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, định hướng thông tin cần được chú trọng để nâng cao hiệu quả lãnh đạo trong lĩnh vực tư tưởng. Bên cạnh đó, đảm bảo ổn định chính trị còn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành trong việc phát hiện, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời chủ động xây dựng môi trường truyền thông tích cực, lành mạnh, hướng đến giá trị chân – thiện – mỹ, vì lợi ích của Nhân dân và đất nước.
          Hai là, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của sự thống nhất tư tưởng, đổi mới về nhận thức trong toàn Đảng, toàn dân về kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. 
          Tăng cường giáo dục chính trị và tư tưởng là nền tảng để thống nhất nhận thức và hành động của toàn xã hội. Theo đó, cần xây dựng một hệ thống giáo dục chính trị xuyên suốt từ cấp cơ sở đến các trường đại học, từ học sinh đến cán bộ, đảng viên. Tích hợp những giá trị truyền thống như tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước, ý chí kiên cường, văn hóa gia đình, dòng họ và cộng đồng... vào chương trình giáo dục, tuyên truyền trong cộng đồng, các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng đời sống văn hóa. Việc giảng dạy các giá trị của chủ nghĩa xã hội, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quyền và nghĩa vụ của công dân; cung cấp kiến thức, thông tin về những vấn đề đặt ra của thế giới hiện đại sẽ giúp mỗi người dân nhận thức đúng và rõ hơn về trách nhiệm của mình trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. 
          Thống nhất tư tưởng không chỉ là trách nhiệm của Đảng và hệ thống chính trị mà còn là sự tham gia của mọi tầng lớp nhân dân. Các hoạt động giáo dục tư tưởng cần phải được triển khai ở nhiều hình thức, không chỉ trong trường học mà còn trong các tổ chức, đoàn thể, cộng đồng. Trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế, công nghệ thông tin và truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự thống nhất tư tưởng và nhận thức. Theo đó, cần thiết lập các kênh truyền thông hiệu quả để truyền tải các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, qua đó tạo ra sự thống nhất nhận thức trong toàn dân. Mặt khác, truyền thông giúp phản ánh các vấn đề xã hội, qua đó điều chỉnh, làm rõ và cung cấp thông tin cần thiết để mọi người dân hiểu và đồng thuận với các quyết sách phát  triển của đất nước. 
          Thông qua việc kế thừa các giá trị truyền thống và phát huy khả năng sáng tạo, mỗi cá nhân sẽ hiểu rõ vai trò của mình trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Lòng tự hào về truyền thống văn hóa, lịch sử dân tộc sẽ là động lực thúc đẩy mọi người cùng nhau hướng tới các mục tiêu phát triển đất nước, từ đó củng cố sự đoàn kết, sức mạnh dân tộc và niềm tin vào tương lai. 
          Cùng với đẩy mạnh việc sử dụng các nền tảng số, mạng xã hội và các phương tiện truyền thông hiện đại để truyền tải thông tin chính xác, minh bạch về chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước, chúng ta cần đảm bảo việc tiếp cận thông tin công bằng cho mọi tầng lớp nhân dân.
Ba là, thực hiện đồng bộ các chính sách phát triển bền vững và thúc đẩy sự tham gia của người dân vào quá trình ra quyết định. Đây là yếu tố quan trọng để không chỉ giúp tạo ra sự thống nhất tư tưởng và hành động mà còn nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của mọi tầng lớp nhân dân; để Việt Nam đạt được sự phát triển bền vững, ổn định và tạo nên một xã hội công bằng, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.
          Tư tưởng sẽ không thể thống nhất nếu không có các định hướng chính sách cụ thể, đồng bộ và hiệu quả. Theo đó, cần tập trung vào phát triển các chính sách xã hội và kinh tế phù hợp với bối cảnh hiện tại và tương lai, khuyến khích sự tham gia của mọi tầng lớp nhân dân vào quá trình phát triển. Điều này bao gồm việc tạo ra các cơ hội việc làm, nâng cao chất lượng giáo dục, chăm so sức khỏe và cải thiện môi trường sống của người dân... 
          Bốn là, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo gắn với phát triển kinh tế - xã hôi. Cần phải có các chính sách hiệu quả nhằm hỗ trợ phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, các trung tâm nghiên cứu phát triển công nghệ cao để mọi tầng lớp, đặc biệt là giới trẻ, có thể đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Khuyến khích các phong trào khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo với tầm nhìn phục vụ lợi ích cộng đồng và gắn với cái mục tiêu phát triển bền vững, vừa giúp phát triển kinh tế, vừa lan tỏa tinh thần trách nhiệm và đóng góp chung vào sự phát triển đất nước.
           Năm là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý hội. Xây dựng và phát triển nền tảng số để người dân dễ dàng tiếp cận và tham gia vào các qui trình hoạch định và xây dựng chính sách cũng như thực hiện các dịch vụ công. Đồng thời, tăng cường các biện pháp bảo mật và quyền riêng tư để bảo vệ thông tin cá nhân. Tận dụng các công nghệ hiện đại để phân tích, dự đoán và xử lý những vấn đề của xã hội một cách hiệu quả và minh bạch, tạo sự tin tưởng và đồng thuận trong cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. 
           Trong kỷ nguyên mới – thời điểm đất nước đứng trước những cơ hội và thách thức mang tính lịch sử, công tác tư tưởng cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò định hướng, dẫn dắt, khơi dậy khát vọng phát triển, tạo động lực tinh thần mạnh mẽ để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc dưới sự lãnh đạo của Đảng.
                                                                                        
 
 Thạc sĩ Lưu Thị Thu Hà
Khoa Xây dựng Đảng
 
 

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 7, tr. 415
[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 8, tr. 554 - 555, 279
[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 8, tr. 554 - 555, 279
Th.s Lưu Thị Thu Hà
Giảng viên khoa Xây dựng Đảng

Tin mới nhất:

Thông tin lý luận và thực tiễn

TUYÊN TRUYỀN

Liên kết web

Đếm số lượng truy cập

Tổng số lượt truy cập: 9766793

Đang Online : 11