Tháng Tám năm 1945 đã đi vào lịch sử dân tộc như một mốc son chói lọi, mở ra kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam. Làm nên thắng lợi vĩ đại ấy có nhiều yếu tố, nhưng nhân tố quyết định, xuyên suốt và có ý nghĩa sống còn chính là sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trải qua hơn 80 năm kể từ Mùa thu lịch sử ấy bài học về sức mạnh đoàn kết vẫn còn giữ nguyên giá trị, trở thành kim chỉ nam cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
           * Mùa thu năm 1945 - Tinh thần đoàn kết biến thành sức mạnh lật đổ ách thống trị
          Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, đã chứng kiến nhiều cuộc quật cường vĩ đại, nhưng chưa một sự kiện nào thể hiện quy mô tập hợp lực lượng toàn diện và tính đồng lòng tuyệt đối như Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Đó là thời khắc mà tinh thần đoàn kết không chỉ là một khái niệm, mà đã biến thành một làn sóng cách mạng cuộn dâng, nhấn chìm mọi ách thống trị. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là minh chứng hùng hồn nhất cho việc triệu người như một, chung sức đồng lòng quyết giành lại độc lập.
          Hưởng ứng Thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta. Nhiều dân tộc bị áp bức trên thế giới đang ganh nhau tiến bước giành quyền độc lập. Chúng ta không thể chậm trễ. Tiến lên! Tiến lên! Dưới lá cờ Việt Minh, đồng bào hãy dũng cảm tiến lên!”[1]; hàng triệu người dân Việt Nam không phân biệt giai cấp, tầng lớp, từ những người công nhân, nông dân áo vải đến các sĩ phu, trí thức, tiểu tư sản và cả những nhà buôn, nhân sĩ, quan lại cũ - tất cả đều gạt bỏ lợi ích riêng để đứng chung dưới lá cờ đỏ sao vàng. Sự tham gia của các tầng lớp thượng lưu, trí thức đương thời (như Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn Văn Huyên, Phan Anh...) đã chứng minh chính nghĩa tuyệt đối của ngọn cờ đại đoàn kết.
          Sự ra đời và hoạt động của Mặt trận Việt Minh đã quy tụ mọi lực lượng yêu nước, từ công nhân, nông dân, trí thức đến các thương gia, nhân sĩ trí thức. Khối đại đoàn kết ấy đã tạo nên sức mạnh tổng hợp làm nên cuộc tổng khởi nghĩa “Long trời chuyển đất”, đập tan ách thực dân, phong kiến và thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Nếu lòng yêu nước là nguyên liệu, thì Mặt trận Việt Minh chính là “bộ máy” kết nối nguyên liệu đó thành sức mạnh.
Mùa thu Lịch sử năm 1945 đã để lại một di sản vô giá: Khi lòng dân hợp nhất, không có lực lượng nào có thể ngăn cản bước tiến của một dân tộc. Khơi dậy và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc chính là chìa khóa vàng để Việt Nam tiếp tục vượt qua mọi sóng gió, thực hiện thành công khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
          * Tinh thần đoàn kết - Ngọn lửa truyền thống xuyên suốt chiều dài lịch sử
          Sức mạnh đại đoàn kết được khơi dậy từ Mùa thu năm 1945 không chỉ dừng lại ở thắng lợi của Tổng khởi nghĩa, mà tiếp tục trở thành động lực to lớn đưa dân tộc vượt qua muôn vàn thử thách.
          Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954) và đế quốc Mỹ (1954 - 1975), tinh thần “Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ” và “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng” đã gắn kết miền Bắc với miền Nam, hậu phương với tiền tuyến, làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “Lừng lẫy năm chẩu, chấn động địa cầu” năm 1954 và Đại thắng Mùa Xuân năm 1975, thống nhất đất nước.
            Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập, đoàn kết tiếp tục là nguồn sức mạnh, là động lực to lớn giúp Việt Nam giữ vững ổn định chính trị - xã hội, đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên mọi lĩnh vực. Dưới sự lãnh đạo của Đảng cùng với sự phối hợp nhịp nhàng của toàn bộ hệ thống xã hội trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, khối đại đoàn kết dân tộc đã được củng cố và tăng cường thêm sức mạnh. Sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc và sự đồng thuận của nhân dân là nền tảng cho sự ổn định chính trị, ổn định xã hội khi nước ta hội nhập sâu vào quốc tế. Trước những biến cố và thách thức: Dù là thiên tai, lũ lụt hay đại dịch, tinh thần “tương thân tương ái”, “lá lành đùm lá rách” của người Việt lại tỏa sáng rực rỡ, chứng minh cho sức mạnh nội sinh không thể lay chuyển của dân tộc.
           * Phát huy tinh thần đoàn kết trong kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc
           Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng và đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, bài học tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc là chìa khóa then chốt để Việt Nam tự tin bước vào Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, phát triển bứt phá, hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI. Bài học về đại đoàn kết dân tộc từ Mùa thu năm 1945 cần được nâng tầm và vận dụng linh hoạt:
            Khai thác nguồn lực từ sự đa dạng: Đoàn kết ngày nay không chỉ là sự thống nhất về ý chí mà còn là sự trân trọng, phát huy mọi tiềm năng, sáng kiến của mọi tầng lớp nhân dân, bao gồm cả cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Bên cạnh đó cần đề cao trách nhiệm và quyền làm chủ của nhân dân khi tham gia kiến thiết tổ chức Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh, góp phần bồi đắp mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với Nhân dân.
            Khơi dậy khát vọng phồn vinh, hạnh phúc: Đặt lợi ích quốc gia - dân tộc, sự thịnh vượng của đất nước và hạnh phúc của Nhân dân lên trên hết. Mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” là giao điểm kết nối mọi người Việt Nam, bất kể sự khác biệt về hoàn cảnh, địa vị hay chính kiến.
Củng cố niềm tin và sự đồng thuận xã hội: Niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước chính là chất keo gắn kết khối đại đoàn kết. Sự đồng thuận này được xây dựng trên nền tảng minh bạch, kỷ cương và lấy Nhân dân làm trung tâm phục vụ.
            Phát huy vai trò của thế hệ trẻ: Khơi dậy khát vọng cống hiến, niềm tự hào dân tộc và tinh thần đổi mới sáng tạo trong thanh niên - lực lượng nòng cốt kế thừa và phát triển bài học đoàn kết trong kỷ nguyên số.
             Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khẳng định: Đại đoàn kết toàn dân tộc là truyền thống quý báu, là nguồn sức mạnh to lớn của cách mạng Việt Nam. Đại đoàn kết không chỉ được coi là “điểm tựa” để giữ vững ổn định chính trị - xã hội, mà còn được xác định là điều kiện tiên quyết để mở ra, dẫn dắt và bảo đảm thành công của giai đoạn phát triển mới, khi đất nước đứng trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, hội nhập quốc tế sâu rộng và cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt. Mùa thu Lịch sử năm 1945 đã để lại một di sản vô giá, khi lòng dân hợp nhất, không có lực lượng nào có thể ngăn cản bước tiến của một dân tộc. Khơi dậy và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc chính là chìa khóa vàng để Việt Nam tiếp tục vượt qua mọi sóng gió, thực hiện thành công khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
 

ThS.GVC Nguyễn Thị Lan
Khoa Nhà nước và pháp luật

---