Trong quá trình thực hiện chủ trương tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững, khu vực kinh tế tập thể, với nòng cốt là các hợp tác xã (HTX), ngày càng giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương. Quan điểm này đã được khẳng định rõ trong Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 16 tháng 6 năm 2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể: “Kinh tế tập thể là thành phần kinh tế quan trọng, cùng với kinh tế nhà nước ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân”¹. Đồng thời, Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16 tháng 6 năm 2022 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn nhấn mạnh yêu cầu: “Phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững; tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, nâng cao giá trị gia tăng”².
              Thực tiễn tại Tuyên Quang cho thấy, nhiều HTX đã có bước chuyển biến tích cực, từng bước thích ứng với cơ chế thị trường và yêu cầu hội nhập. Trong đó, Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất nông nghiệp Sử Anh là mô hình tiêu biểu, phản ánh rõ nét hiệu quả của việc cụ thể hóa các chủ trương của Đảng vào thực tiễn.
Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất nông nghiệp Sử Anh được thành lập ngày 13/7/2017, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm chè – cây trồng chủ lực của địa phương. Trong giai đoạn đầu, HTX gặp nhiều khó khăn về vốn, kỹ thuật và thị trường. Tuy nhiên, trên cơ sở vận dụng linh hoạt các chính sách hỗ trợ và khuôn khổ pháp lý của Luật Hợp tác xã năm 2012³, HTX đã từng bước củng cố tổ chức, nâng cao năng lực quản trị và xác định hướng đi phù hợp.
          1. Tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị – nền tảng của phát triển bền vững
          Xuất phát từ yêu cầu nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị gia tăng, HTX Sử Anh đã lựa chọn phát triển theo chuỗi giá trị – một hướng đi phù hợp với định hướng của Đảng về phát triển nông nghiệp hiện đại. Việc liên kết sản xuất không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn góp phần khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún. HTX đã chủ động xây dựng vùng nguyên liệu chè tập trung thông qua liên kết với các hộ dân; đồng thời hỗ trợ vật tư đầu vào, chuyển giao kỹ thuật và hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Quá trình kiểm soát chất lượng được thực hiện ngay từ đầu vào, đảm bảo tính đồng bộ và an toàn của sản phẩm. Ở khâu chế biến, HTX đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại, áp dụng quy trình sản xuất khép kín nhằm nâng cao năng suất và chất lượng. Khâu tiêu thụ, HTX tích cực mở rộng thị trường, thiết lập các mối liên kết với các tổ chức sản xuất, kinh doanh trong và ngoài tỉnh.
          Theo báo cáo năm 2025, HTX tiêu thụ trên 100 tấn chè mỗi năm, tạo việc làm ổn định cho khoảng 25 lao động với thu nhập bình quân khoảng 8 triệu đồng/người/tháng⁴. Tháng 10/2025, HTX chè Sử Anh, phường Mỹ Lâm, tỉnh Tuyên Quang vinh dự được trao chứng nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia lần thứ 6⁴. Đến quý I năm 2026, HTX tiếp tục được nhận giải thưởng “Mai An Tiêm”, ghi nhận những nỗ lực trong xây dựng thương hiệu chè địa phương, nâng cao giá trị và chất lượng sản phẩm⁴. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.
 

 Thăm mô hình Hợp tác xã Sử Anh tại phường Mỹ Lâm – tỉnh Tuyên Quang
 

          2. Xây dựng thương hiệu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo
          Bên cạnh phát triển sản xuất, HTX đặc biệt chú trọng xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm. Việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu “Chè Sử Anh” và “Chè xanh Phú Lâm” đã góp phần nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Thực hiện chủ trương phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương, HTX đã tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) với 7 sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn 3 sao và 4 sao⁵. Đây là bước tiến quan trọng trong chuẩn hóa chất lượng sản phẩm.
          Điểm nổi bật của HTX là tinh thần đổi mới sáng tạo. Sản phẩm “Trà Ngọc Thúy cấp đông” không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn thể hiện khả năng ứng dụng khoa học công nghệ vào chế biến nông sản. Việc sản phẩm đạt giải tại các cuộc thi sáng tạo kỹ thuật và được vinh danh ở cấp quốc gia cho thấy hướng đi đúng đắn của HTX. Đồng thời, việc áp dụng tiêu chuẩn ISO 22000:2018 đã góp phần nâng cao chất lượng và đảm bảo an toàn thực phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
          3. Hiệu quả kinh tế – xã hội và sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh
          Hoạt động của HTX Sử Anh không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn có ý nghĩa xã hội sâu sắc. Thông qua việc tổ chức liên kết sản xuất, cung ứng vật tư đầu vào và hỗ trợ kỹ thuật canh tác, HTX đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng chè, từ đó cải thiện thu nhập và ổn định đời sống cho người dân địa phương, đặc biệt là các hộ trồng chè trên địa bàn.
          Mô hình hoạt động này còn thể hiện rõ sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển kinh tế hợp tác. Người từng nhấn mạnh: “Hợp tác xã là con đường để nông dân đi đến ấm no, hạnh phúc” và “Hợp tác xã phải làm cho xã viên có lợi thì mới phát triển bền vững”⁶. Những quan điểm này đã trở thành nền tảng lý luận quan trọng, được vận dụng linh hoạt trong thực tiễn xây dựng và phát triển HTX hiện nay.
          Thực tiễn hoạt động của HTX Sử Anh cho thấy, việc lấy lợi ích của thành viên và người dân làm trung tâm chính là yếu tố then chốt quyết định sự thành công và tính bền vững của mô hình hợp tác xã. Bên cạnh đó, HTX còn đóng vai trò quan trọng trong việc thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất hàng hóa tập trung theo chuỗi giá trị, đáp ứng yêu cầu của nền nông nghiệp hiện đại và thị trường tiêu thụ ngày càng khắt khe.
Ngoài ra, HTX cũng từng bước nâng cao khả năng liên kết thị trường, xây dựng thương hiệu và mở rộng đầu ra cho sản phẩm chè địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.
          Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, HTX vẫn còn một số hạn chế nhất định như quy mô sản xuất chưa thật sự lớn, thị trường tiêu thụ và xuất khẩu chưa ổn định, cũng như năng lực cạnh tranh còn cần tiếp tục được nâng cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng.
           4. Định hướng phát triển và ý nghĩa lý luận, thực tiễn
           Trong thời gian tới, HTX Sử Anh định hướng tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu ổn định theo hướng tập trung và bền vững, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số trong các khâu sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Bên cạnh đó, HTX chú trọng tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài tỉnh, từng bước xây dựng thương hiệu chè có uy tín. Việc nâng cao năng lực quản trị và chất lượng nguồn nhân lực cũng là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.
           Thực tiễn phát triển của HTX Sử Anh khẳng định rằng, phát triển kinh tế tập thể theo hướng liên kết chuỗi giá trị, gắn với đổi mới sáng tạo là hướng đi đúng đắn, phù hợp với điều kiện phát triển nông nghiệp hàng hóa hiện nay. Mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt mà còn góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh.
          Đồng thời, đây là minh chứng sinh động cho việc vận dụng sáng tạo các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước vào thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương. Qua đó góp phần làm rõ vai trò của kinh tế tập thể trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng hiện nay. Mô hình HTX cũng cho thấy tính đúng đắn của việc kết hợp hài hòa giữa lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội, lấy người dân làm trung tâm của quá trình phát triển.

Tài liệu tham khảo